Capítulos 26-30

c) A muller boa

 

Capítulo 26

 

1Benia o marido de muller xeitosa:

vive días dobrados.

2A muller de valer engorda ó marido:

anos que viva, sempre andará ledo.

3Muller boa, boa partilla:

tócalle en sorte a quen teme ó Señor;

4sexa rico ou pobre sempre dá bo tempo

e en todo momento pon cara riseira.

 

d) A muller inmoral

 

5Tres cousas fanme tremer o ánimo

e unha cuarta arrepíame:

calumnia de vila, xuntanza de turba,

falsa testemuña: todo peor cá morte.

6Dor de corazón e pranto é a muller que se cela doutra;

e a tralla da lingua ten que ver con isto todo.

7Muller perversa é coma un xugo frouxo

e quen a aferra pilla un alacrán;

8grande noxo dá a muller bébeda,

non lle será doado agachar o seu baldón.

9A imprudencia da muller nótaselle no ollar descarado,

coñéceselle ben no pestanexar.

10Diante dunha moza lercha reforza a garda,

non sexa que vendo debilidade se aproveite.

11Garda ben os ollos ante unha descarada,

non te estrañes se despois che falta,

12pois abre a boca coma viaxeiro sedento

e bebe da primeira auga que atopa;

senta diante de calquera esteo

e a calquera frecha abre a súa alxaba.

 

e) A muller xeitosa

 

13O engado da esposa aleda ó marido

e o seu siso refórzalle os ósos.

14Don do Señor é a muller calada

e non ten prezo a ben educada.

15Graza sobre graza, a muller recatada,

nin se paga con nada a que se contén.

16Coma raiola o sol por riba dos cumios

así a beleza da muller na casa ben gobernada.

17Candea que aluma no santo lampadario

é unha cara belida sobre un corpo xeitoso.

18Columnas de ouro baseadas en prata

son as pernas lanzais sobre pés ben plantados.

 

Escándalos

 

28Dúas cousas énchenme o ánimo de tristura

e unha terceira de carraxe:

o paladín impedido pola pobreza,

o desprezo de homes intelixentes,

e o que vira da virtude ó pecado;

o Señor resérvalle a espada.

 

Pecados do negociante

 

29Dificilmente se libra de culpa o negociante

nin o tratante fica libre de pecado.

 

Capítulo 27

 

1Moitos pecaron por culpa da ganancia

e quen procura encherse desvía os ollos.

2Entre a xuntura das pedras afíncase unha estaca,

entre a venda e a compra cóase o pecado.

3A quen non é firme no temor do Señor,

ben axiña se lle derrubará o casal.

 

A proba do home

 

4Tralo abaneo da peneira, queda o farelo;

tamén queda o refugallo do home cando o examinan.

5As potas do oleiro saen segundo arda o forno,

un home é o que é segundo o que pensa.

6Conforme o que se coide unha árbore serán os seus froitos,

e o raciocinio segundo a inclinación que un teña.

7Non loes a ninguén antes de que razoe

pois tal é a proba dos homes.

 

Vivir na verdade

 

8Se persegues a rectitude, acadarala

e levarala vestida coma túnica de gloria.

9Os paxaros pousan xunto cos da súa especie

e a verdade achégase ós que a practican.

10O león axexa a presa

e o pecado ós que cometen inxustizas.

11A conversa do home relixioso é sempre sabia,

o necio cambia coma a lúa.

12Demora o momento de ires cos insensatos,

cos intelixentes alonga a morada.

13A conversa dos parvos é molesta,

as súas risadas deléitanse no pecado.

14A linguaxe do xurafaz dá arrepío,

cando rifa tes que pechar os oídos.

15Liorta de fachendosos, derramo de sangue:

dá noxo escoitar as súas inxurias.

 

Segredo e amizade

 

16Quen descobre un segredo perde o creto,

non atopará amigo ó seu gusto;

17gaña un amigo e afiúza nel,

mais se descobres o seu segredo, non corras tras el,

18pois coma quen botou a perder a herdanza

botaches ti a perder a amizade do teu amigo;

19como se deixases fuxir da man un paxariño;

ó deixares irse o amigo, xa non o recuperarás.

20Non intentes seguilo, xa vai lonxe,

escapou coma a gacela do lazo.

21É doado enfaixar unha ferida

e reconciliar tras unha liorta,

mais para quen descobre un segredo, finou a esperanza.

 

Comenencias

 

22Quen chisca o ollo, traza cousa mala,

o que se decata diso afastarase del;

23diante de ti adozará a súa boca

marabillándose das túas razóns;

despois muda a linguaxe

e dálles ás túas verbas un senso escandaloso.

24Moitas cousas aborrezo, mais ningunha coma esta;

tamén o Señor o refuga e o maldí.

 

Onde as dan, lévanas

 

25Quen tira a pedra ó alto, cáelle na cabeza,

quen bate a traizón leva parte nas feridas.

26Quen cava a cova irá a dar nela,

quen tende unha rede enredarase nela;

27a quen fai o mal háselle volver contra el

e non saberá de onde lle veu.

28Escarnio e aldraxe son cousas do soberbio

mais a vinganza ándalle á espreita coma un león.

29Os que gozan coa caída dos piadosos serán pillados na trampa,

a dor faralles compaña ata a morte.

 

Xenreira

 

30Xenreira e asañamento son de aborrecer;

o pecador é quen os posúe.

 

Capítulo 28

 

1Quen fai vinganza atoparase coa vinganza do Señor,

pediralle razón estreita dos seus pecados.

2Perdóalle a inxuria ó teu próximo

e entón ó pregares seranche perdoados os teus pecados.

3Home que lle garda a outro xenreira,

¿como lle vai pedir ó Señor que o cure?

4De alguén que é coma el non se apiada,

¿e vai rogar polos seus pecados?

5Se el, que é carne, mantén a ira,

¿quen lle vai expiar as súas culpas?

6Pensa na fin e deixa de asañarte,

recorda a corrupción e a morte e cumpre os mandamentos.

7Lembra os mandamentos e non rifes co próximo,

recorda a alianza co Altísimo e non deas valor á falta.

 

O lume das liortas

 

8Tente lonxe das rifas e minguarás os pecados

pois é o home iracundo quen acende as liortas

9e o home pecadento quen perturba ós amigos

metendo a disputa entre os que se levan ben.

10Segundo sexa a leña, alampa máis o lume;

segundo sexa a teimosía, agrándase a loita.

Conforme sexa a forza dun home, tanto máis se alporiza,

conforme sexa un rico, tanto máis se enrabecha.

11Faísca súbita acende o lume,

liorta precipitada derrama o sangue.

12Sopras na muxica e alampa,

cóspeslle enriba e apágase,

e ámbalas dúas cousas saen da túa boca.

 

Linguas maliciosas

 

13Malia o murmurador e o de lingua dobrada:

ten estragado moita xente de paz.

14Lingua de terceiros exiliou a moitos

facéndoos pasar de nación en nación,

derrubou cidades fortificadas,

arruinou pazos principescos.

15Lingua de terceiros fixo repudiar mulleres de valía

privándoas do froito dos seus traballos;

16quen lle presta oídos non terá máis acougo

e xa non morará en paz.

17Un traballo deixa negróns,

a zoupada da lingua quebra os ósos.

18Moita xente morreu a fío de espada,

mais non tantos como pola lingua;

19feliz quen se furta dela,

a quen non alcanza o seu furor,

quen non tira do seu xugo

nin vai atado coas súas cadeas;

20pois o seu xugo é de ferro

e as súas cadeas de bronce.

21Duro é morrer por culpa dela,

mellor ca ela é o Hades.

22Sobre os piadosos, con todo, non ten poder,

non se queimarán na súa labarada;

23caerán nela os que se afastan do Señor,

consumiraos sen esmorecer;

chimparase sobre eles coma un león.

esfaragullaraos coma unha pantera.

24aMira: cingue a túa leira con sebe de toxos

25be pecha a túa boca con porta e ferrollo;

24bencerra ben a túa prata e o teu ouro

25ae ponlles ás túas verbas balanza e mais pesas.

26Coida de non dares con ela un mal paso,

non vaias caer diante de quen te axexa.

 

Problemas de xenerosidade

a) O préstamo

 

Capítulo 29

 

1Fai unha caridade quen empresta ó próximo,

quen bota unha man garda os mandamentos.

2Empresta ó teu próximo cando o precise

e pola túa banda devólvelle no prazo acordado.

3Cumpre coa palabra, sélle honrado

e en todo momento atoparás o necesario,

4porque moitos pensan que un empréstito é unha ganga

e enchen de preocupacións a quen os axudou.

5Ata conseguilo, todo é bicarlle as mans

e abaixar a voz diante das riqueza do próximo;

ó tempo de devolver, todo é aprazar,

responder con mal humor

e botar a culpa á situación.

6Se ten con que, coma moito recobrarase a metade

e xa sería un milagre;

se non ten, defráudalle os bens

e gaña por riba un inimigo

que retrucará con maldicións e insultos

e en vez de honra pagaralle con aldraxes.

7De xeito que moitos, non por mala vontade, néganse,

pois teñen medo de seren desposuídos sen razón.

 

b) A esmola

 

8Ti, non obstante, acorre ó pobre

e non lle demores a túa esmola.

9En razón do mandamento, acolle ó mendigo,

e segundo a súa necesidade non o despidas baleiro.

10Gasta o teu diñeiro por un irmán ou un amigo

e non se che perda enferruxado baixo a lousa.

11Coloca o teu capital segundo os mandados do Altísimo

e producirache máis có ouro;

12nas túas arcas garda con chave a esmola

e librarate de todo mal;

13máis do que un rexo escudo e unha pesada lanza

loitará ó teu favor contra o teu inimigo.

 

c) A fianza

 

14Un home de ben dá fianza polo seu próximo

e só quen perde a vergonza retíraa.

15Non esquezas o favor de quen te afianzou

pois puxo a súa persoa ó teu favor.

16O pecador non ten en conta a bondade do fiador,

17e o de natural ingrato esquece a quen o salvou.

18A fianza perdeu a moitos que medraban,

abaneounos coma a onda do mar;

fixo emigrantes de homes poderosos

que andaron errantes por nacións alleas.

19O pecador trabúcase por culpa da fianza:

ó procurar proveito vai dar nun proceso.

20Axuda ó próximo segundo os teus medios

mais gárdate de caeres ti tamén.

 

Vivir co necesario, pero libre

 

21O necesario para vivir é auga, pan, vestido

e unha casa para encubrir a nudez.

22Máis conta ten vivir pobre baixo teito de táboas

ca banquete espléndido en casa allea.

23Pouco ou moito que teñas, vive contento,

non terás que escoitar coma insulto: "forasteiro".

24Vida dura a de andar de casa en casa,

onde sexas forasteiro non poderás abrir a boca;

25darás comida e bebida e non cho agradecerán

e aínda por riba terás que escoitar verbas acedas:

26‑"ven acó, forasteiro, arranxa a táboa,

dáme a xantar do que teñas a man";

27‑"lisca, forasteiro, que hai xente importante:

chegou o meu irmán, cómpreme a casa".

28Para un home asisado é cousa ben dura

ser burlado de "forasteiro" e aldraxado de "debedor".

 

Coidado dos fillos

 

Capítulo 30

 

1Quen ama a seu fillo dálle coa vara arreo,

ó rematar a súa vida terá de que aledarse.

2Quen corrixe a seu fillo tirará del proveito,

terá de que gabarse entre os coñecidos.

3Quen instrúe a seu fillo dá envexa ó seu inimigo,

e gozarase del diante dos amigos;

4cando o pai fina é coma se non morrese

pois deixa despois de si un semellante a el.

5De vivo tivo contento en ollalo,

e non se entristeceu no seu pasamento.

6Deixou un vingador de fronte ós seus inimigos;

e de cara ós amigos, quen devolva os favores.

7Quen moito aloumiña a un fillo xa lle vendará as feridas

e cada berro conmoveralle as entrañas.

8Besta non domeada sae testana,

fillo consentido sae teimudo.

9Afaga ó teu fillo, terás de que tremer;

anda a xogos con el e hate contristar.

10Non rías con el para non chorares por el

e para non ter ó remate que renxer os dentes.

11Non o deixes ó seu antollo na mocidade

nin pases por alto os seus malos costumes;

12faille baixar a cabeza namentres é rapazote,

trabállalle os lombos mentres é pequeno,

non che veña plantar cara e revirarse

e se che troque en motivo de angustia.

13Corrixe a teu fillo, faille pesado o xugo

para que non se che opoña nunha das súas arroutadas.

 

Boa saúde

 

14Mellor é pobre san e rexo

ca rico coa eiva no corpo.

15Prefiro vida sa ó ouro puro

e o bo natural ás perlas.

16Non hai riqueza meirande ca un corpo rufo

nin outro ben coma o corazón bondadoso.

17Mellor é a morte ca unha vida coitada

e o acougo eterno cá doenza crónica.

18Lambetadas postas diante de boca pechada

son coma ofrendas de comida diante dun ídolo;

19¿para que levar ofrendas a ídolos pagáns

que nin comen nin olen?

Pois así vén sucedendo co que ten facenda

e non pode gozar dela;

20óllaa coa vista e salaia

como salaia o eunuco que apreixa unha moza.

 

Procura da alegría

 

21Non te deixes dominar pola tristura,

non te abaixes por mor da túa culpa.

22O corazón ledo é a vida do home

e a ledicia faino comprensivo.

23Abre o teu ánimo, colle folgos,

afasta de ti a mágoa;

pois a moitos ten matado a señardade

e nada aproveita a coita.

24Envexa e ira acurtan a vida

e as arelas avellentan antes de tempo.

25Para un ánimo feliz, durmir é xa un banquete

e canto come aprovéitalle.

 

Contacto

A Biblia Galega xanostesaqui@gmail.com