Capítulos 11-15

 

 

Capítulo 11

 

1Balanzas enganosas aborréceas o Señor,

o seu gusto son as pesas axustadas.

2Detrás da fachenda chega a vergonza,

pero a Sabedoría vai cos modestos.

3A integridade guía ós rectos,

a falsidade destrúe ós traidores.

4De nada vale a fortuna no día da ira,

mais a xustiza salva da morte.

5A xustiza dos íntegros enderéitalles o camiño,

pola súa maldade vén o malo a caer .

6A xustiza dos rectos sálvaos,

pola súa cobiza son atrapados os traidores.

7Morto o malvado, acabóuselle a esperanza

e o seu afiuzar nas riquezas perece.

8O xusto líbrase da angustia,

o malvado ocupa o seu lugar.

9O hipócrita coa boca afunde ó veciño,

mais polo seu saber sálvanse os xustos.

10Polo éxito dos xustos alégrase a vila,

e pola perda dos malvados fai festa.

11Coa bendición dos honrados medra a cidade,

coa leria dos malvados arruínase.

12Quen aldraxa ó veciño non ten siso,

o home prudente cala.

13Quen anda con contos descobre segredos,

home de fiar garda a palabra.

14Sen boa dirección pérdese un pobo,

o progreso está nos moitos expertos.

15Mal lle irá a quen sae fiador por un estraño,

quen refuga eses tratos terá seguridade.

16A muller xeitosa bótanselle flores,

e os arriscados conquistan riqueza.

17O home piadoso para si mesmo é bo,

o cruel a si mesmo se dana.

18O malvado leva unha paga ilusoria,

quen sementa xustiza leva un salario de lei.

19O que sementa a xustiza ten por destino a vida,

quen persegue o mal vai cara á morte.

20Aborrece o Señor os corazóns torcidos,

e comprácese nos de conduta honrada.

21Abofé que o malvado non quedará impune,

a descendencia dos xustos será posta en liberdade.

22Anel de ouro no fociño dun porco

é a muller fermosa pero sen xeito.

23A arela dos xustos é só o ben

a esperanza dos malvados xera ira.

24Hai quen é xeneroso e se fai máis rico;

hai quen aforra de máis e vive na miseria.

25Quen crea prosperidade el mesmo medra,

e quen abebera será abeberado.

26Toda a bisbarra maldí ó que retén o trigo,

e enche de bendicións a quen o vende.

27Quen madruga para facer o ben atrae o favor,

mais o mal sae ó encontro de quen o busca.

28Quen afiúza na súa riqueza murcharase,

pero os xustos agromarán coma follas.

29Quen arruína o casal vai herdar vento,

e o parvo chegará a escravo do sabio.

30O froito dun home recto é a árbore da vida,

e o sabio atrae as persoas.

31Se o xusto recibe na terra o seu debido,

moito máis o perverso e o pecador.

 

Capítulo 12

 

1O que ama a instrución ama o saber,

mais o que odia a corrección é estúpido.

2O bo acada o favor do Señor,

pero El condena ó retorto.

3O home non se ten en pé sobre a maldade,

mais a raiceira dos xustos non se conmove.

4A muller mañosa é a coroa do seu home,

a desvergonzada é carie nos ósos.

5Teima dos xustos é a equidade;

matinación dos malvados, o engano.

6As verbas dos perversos son emboscadas criminais,

o falar dos rectos fainos ceibes.

7Os malvados son abatidos e desaparecen,

pero o casal dos xustos mantense.

8Loan a un polo seu siso,

mais o arteiro será aldraxado.

9Mellor lle vai a un home modesto que teña de que vivir,

do que ó fachendoso que non ten pan.

10O de bo natural atende á fame do gando,

mais os sentimentos do malvado son crueis.

11Quen traballa a súa terra fartarase de pan,

o que anda ás nugallas é parvo.

12O alicerce dos malvados é derrubado,

mais o raigaño dos xustos mantense.

13Enguedéllase o malo no exceso dos seus labios,

pero o xusto foxe da estreitura.

14Pode un home encherse co froito do que fala,

e ser recompensado polo que faga coas mans.

15O parvo parécelle recta a súa conduta,

mais soamente é sabio quen escoita un consello.

16A carraxe do parvo axiña se mostra,

mais o astuto disimula unha inxuria.

17O home veraz conta a verdade;

a testemuña falsa, a mentira.

18Persoas hai que falan a estocadas,

a fala dos sabios é medicina.

19Falar sincero dura para sempre;

fala embusteira, tan só un intre.

20O engano é a intención dos que argallan o mal,

mais a ledicia é a paga dos que aconsellan a paz.

21Ningún mal caerá sobre o xusto,

mais os malvados fican cheos de coitas.

22Aborrece o Señor os labios mentireiros,

comprácese, en troques, nos que practican a verdade.

23O home astuto esconde o seu saber,

os parvos pregoan as súas tolemias.

24Man dilixente, ó goberno;

man nugallá, a servir.                                                                         

25A ansiedade no corazón do home angústiao,

a verba agarimosa alégrao.

26O home de ben móstralle a vía ó amigo,

o camiño dos perversos extravía.

27O preguiceiro non asa o que cazou,

mentres o dilixente amorea riquezas.

28No vieiro da xustiza atópase a vida,

o camiño da necidade leva á morte.

 

Capítulo 13

 

1O fillo asisado acolle a disciplina paterna,

o petulante non dá escoita á reprensión.

2Un home pode xantar abondo do froito do seu falar,

mais o degoiro dos traidores é a violencia.

3Quen garda a boca garda a vida,

o laretas busca a súa ruína.

4Moito arrela o nugallán, mais en van;

en troques, a arela dos dilixentes vese cumprida.

5Odia o xusto as verbas mentireiras,

o malvado deshónrase e deshonra.

6A xustiza garda ó home sen chata,

a desgraza bota abaixo ó pecador.

7Hai quen se fai o rico e non ten nada,

e quen pasa por pobre e reborda de bens.

8Algúns coa riqueza rescatan a vida,

o pobre non teme as ameazas.

9A luz dos xustos refulxe,

a candea dos malvados esmorece.

10O testalán fai xurdir liortas coa súa fachenda,

a sabedoría está cos que se aconsellan.

11Riqueza gañada axiña pouco dura,

o que a xunta pouco a pouco acrecentaraa.

12Esperanza aprazada fai adoecer o corazón,

arela cumprida é unha árbore de vida.

13Quen despreza o mandato arruínase,

a quen respecta a norma iralle ben.

14O ensino do sabio é fonte de vida

que afasta das trapelas da morte.

15O bo senso gaña favores,

as maneiras dos falsos son a súa perda.

16O astuto todo o fai con siso,

o parvo espalla necidade.

17O mensaxeiro malvado fai caer en desgraza,

o mensaxeiro fiel leva curación.

18Pobreza e vergonza para o que desbota a instrución,

mais quen escoita a crítica acadará honra.

19Desexo satisfeito, dozura para o espírito;

para os necios é un horror apartarse do mal.

20Vai onda os sabios: volverás sabio;

quen fai compaña ós necios, terá que sufrir.

21A desfeita persegue ós pecadores,

os bos son premiados con felicidade.

22A herdanza do home bo chega ata os netos,

o pecador xunta a fortuna para o xusto.

23Agra de ricos dá moita mantenza,

mais pérdese por falta de xustiza.

24O que aforra vara, odia ó seu fillo;

quen lle ten boa lei dáse présa en corrixilo.

25O xusto xanta a boca chea,

o bandullo dos perversos fica baleira.

 

Capítulo 14

 

1A muller sabia constrúe o seu lar,

a tolemia destrúeo coas propias mans.

2Quen ten bo proceder teme o Señor,

o de camiños tortos desprézao.

3O falar do parvo é unha vara nas súas costas,

as palabras dos sabios defenden.

4Falta de gando, mingua de gran;

forza no boi, colleita farturenta.

5Testemuña de lei non mente,

testemuña falsa burbulla mentiras.

6O parvo procura sabedoría e non a atopa,

mais para o intelixente o saber é cousa doada.

7Fuxe do rastro do tolo,

non encontrarás nel labios asisados.

8O saber do astuto acláralle o camiño,

a tolemia dos parvos lévaos ó engano.

9Os necios búrlanse da culpa,

os honrados distinguen o facer axeitado.

10Só o espírito sabe da propia amargura,

ningún alleo ten parte na súa ledicia.

11O casal dos perversos vénse abaixo,

a tenda dos honrados prospera.

12As veces coida un que é recto o seu camiño,

e, ó remate, vai dar na morte.

13Mesmo no rir sofre o corazón,

e a ledicia acaba na dor.

14O renegado fartarase do seu proceder,

e o home bo, do das súas obras.

15O inxenuo dá creto ó que sexa,

o asisado calcula os seus pasos.

16O sabio é cauto e afástase do mal,

o parvo chímpase tan seguro.

17O impulsivo fai toleiras,

mais o que bota contas agarda.

18Os inxenuos teñen por herdanza a necidade,

o asisado abrangue o saber.

19Os malvados dobréganse diante dos bos,

e os impíos, ás portas do xusto.

20O pobre é odiado mesmo do seu compañeiro,

o rico ten amigos a milleiros.

21Quen aldraxa ó seu veciño, peca;

bendito quen se apiada dos pobres.

22¿Por caso non erran os que argallan o mal?

A bondade e a fidelidade son para os que fan o ben.

23Todo traballo ten o seu proveito,

mais o parolar leva á miseria.

24A coroa dos sabios é a súa riqueza,

diadema dos insensatos é a necidade.

25Testemuña de fiar salva vidas,

o perxuro é un enredante.

26O temor do Señor é a fortaleza dun home,

para os seus fillos é un refuxio.

27O temor do Señor é fonte de vida

que afasta das trapelas da morte.

28Pobo numeroso é orgullo do rei;

mingua de xente, ruína do príncipe.

29Demostra bo siso o lento na ira,

quen ten arroutadas ben proba que é parvo.

30Animo temperado, saúde no corpo;

a envexa corroe os ósos.

31Quen asoballa ó pobre inxuria ó seu creador,

e faille honra quen acorre a un mendigo.

32Pola súa malicia o malo é refugado,

mais ten confianza o xusto cando morre.

33En mente atinada mora a sabedoría,

no interior dos necios expira.

34A xustiza fai grande a unha nación,

o pecado é a desgraza dos pobos.

35O favor do rei vai ó ministro avisado;

a súa carraxe, ó desvergonzado.

 

Capítulo 15

 

1Unha resposta doce alonga a cólera,

unha verba ferinte acende a ira.

2A lingua dos sabios fai destilar saber,

a boca dos tolos burbulla tolemia.

3Os ollos do Señor atópanse en todo,

vixiando tanto os malos como os bos.

4Unha lingua apracible é árbore de vida;

cando é perversa, fere no espírito.

5O tolo despreza a corrección paterna,

mais tórnase asisado quen ten en conta a reprensión.

6No casal do xusto reina a fartura;

nas ganancias do impío, a inquietude.

7Labios de sabios espallan saber,

o matinar do impío non acouga.

8Aborrece o Señor a ofrenda dos impíos,

mais a pregaria dos rectos acada o seu favor.

9Aborrece o Señor a conduta do impío,

mais ó que procura a xustiza tenlle amor.

10Terá un severo castigo quen aparta do seu vieiro,

e quen refuga a reprensión vai dar na morte.

11O Xeol e a perdición están ante os ollos do Señor,

¡canto máis as mentes dos humanos!

12Non lle agrada ó insensato que o critiquen,

nin se reúne cos sabios.

13O corazón feliz alegra a cara,

o sufrir interno creba o espírito.

14O de ánimo sensible procura o saber,

a boca dos necios fártase de parvadas.

15Todos os días do desgraciado son tristes;

para o de ánimo alegre, un banquete continuo.

16Mellor é un pouquiño con temor do Señor,

ca moreas de bens con inquedanza.

17Mais vale cunca de grelos con cariño

ca xato cebado con xenreira.

18Home acalorado fai alampar a liorta,

o cachazudo pon sosego na disputa.

19O camiño do preguiceiro ten por sebe as silveiras,

o vieiro do recto está ben achanzada.

20Un fillo sabio alegra a seu pai,

o necio deshonra a súa nai.

21A tolemia é troulada para o falto de siso,

o home intelixente camiña a dereitas.

22Onde non se fai xuntanza malógranse os planos,

pero cúmprense cos moitos conselleiros.

23¡Que ledicia para un home saber responder por si!

e ¡que boa é unha palabra ó seu tempo!

24Hai un vieiro de vida ‑costa arriba‑ para o sabio,

para se afastar do Xeol ‑costa abaixo‑.

25O Señor destrúe o casal dos fachendosos,

pero afinca o lindeiro da viúva.

26Aborrece o Señor as malignas matinacións,

mais as verbas axeitadas son limpas.

27O famento de lucro arruína a súa casa;

quen odia os regalos interesados, vivirá.

28A mente do xusto medita antes de responder,

a boca dos perversos burbulla maldades.

29Apártase o Señor dos perversos,

pero escoita a pregaria dos xustos.

30Uns ollos brillantes alegran o corazón,

unha boa noticia fortalece os ósos.

31Oído que escoita a corrección saudable,

asentará no medio dos sabios.

32Quen refuga a instrución, rexeita a vida;

quen dá escoita á corrección, faise asisado.

33O temor do Señor é escola da Sabedoría,

pois a humildade precede á gloria.

Contacto

A Biblia Galega xanostesaqui@gmail.com